O relacjach Ukrainy, Polski i Wielkiej Brytanii, a także możliwych scenariuszach rozwoju sytuacji międzynarodowej w regionie Europy Środkowej portalowi polukr.net opowiada dr Jakub Olchowski z Instytutu Europy Środkowej i UMCS w Lublinie.

Jak obecnie wygląda kwestia relacji brytyjsko-ukraińskich w sferze obronności, zwłaszcza z perspektywy umowy podpisanej w styczniu 2024 roku podczas wizyty premiera Wielkiej Brytanii w Kijowie? Jakie ma to przełożenie na gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy?

Nie używałbym tutaj określenia „gwarancje”, bo to nieco za duże słowo, w ogóle to pojęcie nie najlepiej się kojarzy, bo trudno w dzisiejszym świecie komukolwiek „zagwarantować” bezpieczeństwo. Mimo tego, nie ma tu powodów do aż tak wielkiego pesymizmu: samemu Londynowi zależy na tym, aby odgrywać większą rolę na świecie niż do tej pory, zwłaszcza po Brexicie – musi odbudować swoją pozycje międzynarodową. Brytyjczycy starają się to robić między innymi sięgając do własnych tradycji – przede wszystkim wracając na morza i oceany. Widać to było jeszcze przed rosyjską inwazją na Ukrainę, gdy brytyjskie okręty pojawiały się na Morzu Czarnym, obecnie z kolei, na początku 2024 roku, jest to widoczne na Morzu Czerwonym, w związku z działaniami przeciwko rebeliantom Huti w Jemenie. Brytyjczycy starają się konsekwentnie budować swój wizerunek potęgi morskiej, na przykład angażując się w naloty wspólnie z USA. Takie zaangażowanie, podobnie jak wsparcie Ukrainy, pozostaje w interesie Wielkiej Brytanii: Morze Czarne to jeden z najważniejszych akwenów morskich na świecie, a Wielka Brytania zawsze podchodziła do zapewniania sobie bezpieczeństwa także poprzez zapewnianie bezpieczeństwa szlaków morskich: dlatego rozbudowywała flotę, która była używana na całym świecie w celu dbania o wolność żeglugi. Jeśli zaś mowa o przyszłości, niedługo będą miały miejsce wybory w Wielkiej Brytanii i wiele wskazuje na to, że po 14 latach władze przejmą laburzyści.

Czy to może oznaczać zmianę polityki Wielkiej Brytanii w stosunku do Ukrainy i Rosji?

Nie sądzę, aby to oznaczało zmianę polityki, bo Wielka Brytania tak czy inaczej ma z Rosją „na pieńku” i ma to wymiar również emocjonalny. Cały czas pamiętają sprawę Litwinienki i to, na co sobie Rosjanie pozwalali na brytyjskiej ziemi. Tym samym nie sądzę, by miała mieć miejsce jakaś większa zmiana, tym bardziej, że Wielka Brytania nie była nigdy uzależniona energetycznie od Rosji, jak wiele innych państw Europy Zachodniej. Trudno powiedzieć co z Ukrainą – wiele zależy od tego, jaki będzie postęp walki z korupcją, co dla Zachodu jest coraz bardziej istotne, oraz jak będzie wyglądała sytuacja na froncie. Zarówno Brytyjczycy jak i Amerykanie podchodzą bardzo emocjonalnie do kwestii wolności – dlatego reakcja na postawę Ukraińców, uznanych za „Freedom fighters” w obecnym konflikcie, była taka, a nie inna. Ale Amerykanie potrafią również liczyć pieniądze – i nie lubią, gdy z tymi pieniędzmi dzieje się coś, czego nie kontrolują. Co więcej, nie lubią przegranych – gdy skończyły się spektakularne sukcesy armii ukraińskiej, entuzjazm do wsparcia nieco osłabł. Ponadto, po dwóch latach wojny widać zmęczenie tym tematem i nie jest on już sprawą numer jeden i jest to naturalne zjawisko.

Co to wszystko będzie oznaczać dla naszego regionu Europy Środkowo-Wschodniej? Wiele wskazuje na to, że idziemy w stronę zamrożenia konfliktu.

Myślę, że to dla nas nic dobrego. To oznacza niejako odroczenie, zatrzymanie wojny na pewien czas. Jeśli ktoś trochę rozumie procesy polityczne i historyczne w Europie Wschodniej, nie ma wątpliwości, że to się nie skończy – a Rosja nie zaczęła tej wojny dla kawałka Zaporoża czy Donbasu, ale po to, by pozbyć się Ukrainy jako niezależnego bytu. Zresztą Rosjanie odchodzą już od mówienia o „operacji specjalnej” na rzecz mówienia o tym, że toczy się wojna o bezpieczeństwo państwa i narodu. Rosja czeka również na to, aż Zachód całkowicie się „zmęczy” tą wojną – my, jako Europa Środkowa nie możemy na to pozwolić, powinniśmy przypominać reszcie Zachodu i reszcie świata o tym konflikcie. Powinniśmy uświadamiać innym, że zamrożenie tego konfliktu jest wbrew interesom nas wszystkich.

Polska powinna również wykazywać większą aktywność jeśli chodzi o sojusz z Wielką Brytanią, jak również kwestię inwestycji w przemysł zbrojeniowy, co wynika także z naszych uwarunkowań wewnętrznych. Niemcy budują nowe fabryki broni, podpisują kolejne umowy także z Ukrainą; podobnie Francja, która dotąd była wskazywana jako mniej aktywna – obecnie ta postawa się zmienia. Powinniśmy lepiej wykorzystywać nasz potencjał jaki posiadamy na przykład jeśli chodzi o drony, które odgrywają w tym konflikcie znaczącą rolę: są używane setkami przez obie strony wojny, w skali nie notowanej jak dotąd nigdzie wcześniej. To jest ogromny rynek, a my mamy znaczne możliwości jeśli chodzi o ten typ uzbrojenia.

Na ile my, zwłaszcza grupa B9, a także Niemcy czy Francja jesteśmy w stanie działać w przypadku, gdyby w USA wygrał wybory Donald Trump i doszłoby do zmiany polityki Waszyngtonu?

Obawiam się, że samodzielnie nie jesteśmy w stanie wiele zrobić bez wsparcia Ameryki. Pomijając skalę, ogromne znaczenie ma przywództwo i rola lidera: gdyby nie stanowcza reakcja USA na początku wojny, również Europa miałaby problem z adekwatną reakcją. W tym roku mamy wyjątkowo dużo wyborów w różnych krajach: łącznie w ok. 70 krajach, więcej niż 1/3 państw świata, tym bardziej, jeśli mowa o liczbie populacji. Wiele może się pozmieniać, tak jak w Wielkiej Brytanii. Mamy też wybory w USA, w wielu krajach europejskich, a przecież pojawiają się także postawy prorosyjskie, podzielające rosyjską narrację i wizję świata, wspierane zresztą przez Rosję – poprzez działania na rzecz rozwoju sił skrajnych, czy to prawicowych czy lewicowych.

Generalnie rzecz biorąc zmierzamy w stronę zamrożenia konfliktu i ciągu dalszego tej wojny za jakiś czas?

Nie chciałbym aby tak było, ale obecnie tak właśnie to wygląda, wiele na to wskazuje przynajmniej. W tym roku wiele się może pozmieniać, na skutek wyborów i innych procesów – możemy za 12 miesięcy funkcjonować w zupełnie innej rzeczywistości.

Dziękuję za rozmowę.

Rozmawiał: Dariusz Materniak

Donald Tusk przedstawił swoją opinię na konferencji prasowej w Brukseli, przed szczytem UE poświęconym m.in. pomocy Ukrainie.

„Nie ma problemu zmęczenia Ukrainą, jest problem zmęczenia Wiktorem Orbanem. Powinniśmy rozwiązać ten problem i dlatego dzisiaj powinniśmy wzmocnić naszą jedność wokół Ukrainy” – powiedział Donald Tusk. Dodał, że nie może zrozumieć, jaki cel ma „dziwna i bardzo egoistyczna gra” Wiktora Orbana. Tusk stwierdził również, że nie może być mowy o żadnym kompromisie wokół kwestii pomocy Ukrainie.

„Wiktor Orbam musi zdecydować, czy Węgry są częścią naszej wspólnoty, czy nie. To czarno-biała historia. Intuicja podpowiada mi, że znajdziemy wspólne argumenty, aby przekonać Wiktora Orbana” – dodał Tusk.

Zdaniem polskiego premiera, kwestia Ukrainy jest egzystencjalnym wyzwaniem nie tylko dla Polski, ale dla całej UE.

Wcześniej Wiktor Orban poinformował, że w minioną sobotę władze w Budapeszcie przedstawiły kompromisowe porozumienie, jakie ma zapewnić finansowanie UE dla Ukrainy o wartości 50 mld euro.

Na podstawie: pravda.com.ua,

O planach dostaw uzbrojania z Grecji informują ukraińskie i greckie media

Przekazane ma zostać uzbrojenie, które nie jest już wykorzystywane przez grecką armię. Jego wartość jest oceniana na ok. 200 mln dolarów. Nie zostało jak dotąd sprecyzowane, o jaki sprzęt chodzi, jednak uzbrojeniu Sił Zbrojnych Grecji znajduje sie znaczna liczba poradzieckich systemów uzbrojenia, zwłaszcza służących do obrony przeciwlotniczej. Są to m.in. systemy rakietowe S-300, Tor, Osa, a także artyleryjskie ZU-23-2.

Zgoda na przekazanie uzbrojenia Ukrainie miała byc uwarunkowana amerykańskim pozwoleniem na sprzedaż Ukrainie samolotów F-35.

Równolegle Francja zadeklarowała, że będzie dostarczać Ukrainie co najmniej 3 tysiące pocisków artyleryjskich o kalibrze 155mm. Podczas rozmów, jakie przeprowadziła ukraińska delegacja w Paryżu, mowa była także o dostawach części zamiennych dla systemów artyleryjskich oraz możliwości ich produkcji na terytorium Ukrainy, jak również udoskonaleniach systemów kierowania ogniem artylerii.

Francja planuje dostarczyć Ukrainia również 78 haubic Caesar, a także 40 kolejnych pocisków manewrujących typu SCALP.

Na podstawie: pravda.com.ua,

O planach amerykańskiej administracji poinformował dziennik Washington Post

Według informatorów „WP”, nowa strategia ma się skupiań nie na planach odzyskania terenów zajętych przez Rosję, ale na odparciu rosyjskich uderzeń na ukraińskie linie obrony, jak również na długotrwałym wsparciu ukraińskiej armii i procesów odbudowy.

Plany USA są częścią wielostronnych wysiłków krajów, które wspierają Ukrainę i zapowiadają długookresową pomoc wojskową i wsparcie ekonomiczne w okresie do 10 lat naprzód. Znaczna część tych wysiłków zależy od USA, które pozostają największym donorem zarówno jeśli chodzi o pomoc wojskową jak i finansową. Strategia ta ma zapewniać wsparcie realizowanych obecnie działań obronnych jak i rozbudowę ukraińskich Sił Zbrojnych w dalszej perspektywie. Ma się opierać na czterech filarach: walka, budowa, odbudowa i reformy.

Nie jest jak na razie jasne czy i kiedy plany administracji Bidena spotkają się z poparciem amerykańskiego Kongresu, gdzie większość ma Partia Republikańska.

O wsparciu dla Ukrainy mowa była także podczas 18 spotkania Grupy Ramstein, skupiającej przedstawicieli ponad 50 państw.

Na podstawie: ukrinform.ua,

Podczas posiedzenia rządu w środę, 24 stycznia 2024 roku, mowa była m.in. o stosunkach polsko-ukraińskich.

„Wracamy do tej praktyki. Najbliższe takie spotkania odbędą się w Warszawie w drugiej połowie marca. Wcześniej ustaliliśmy to z premierem i prezydentem Ukrainy” – stwierdził Donald Tusk podczas konferencji prasowej. Dodał, że omawiane będą kwestie dotyczące m.in. rolnictwa oraz infrastruktury i pomocy wojskowej. Zgodnie z zapowiedziami Donalda Tuska, pomiędzy Polską a Ukrainą powinien powstać mechanizm konsultacji w dowolnej kwestii jak budzi spory i wątpliwości.

„Powinniśmy opracować takie warianty działania ze stroną ukraińską, aby naszym producentom i rolnikom nie zagrażał masowy napływ produktów z Ukrainy” – powiedział polski premier, odnosząc się do aktualnych protestów rolników.

Jak na razie Polska przekazała ukrainie pomoc wojskową o łącznej wartości ok. 3,5 miliarda dolarów.

Z kolei 25 stycznia 2024 roku odbyła się rozmowa telefoniczna szefów sztabów Sił Zbrojnych Ukrainy i Wojska Polskiego – generała Walerija Załużnego i generała Wiesława Kukuły. Omówiona została aktualna sytuacja na froncie oraz możliwości dalszej współpracy wojskowej w zakresie szkolenia ukraińskich żołnierzy w Polsce oraz przekazywania doświadczeń z udziału w walkach z Rosją.

Na podstawie: ukrinform.ua,

Premier RP złożył wizytę w Kijowie, gdzie spotkałem się z prezydentem i premierem Ukrainy.

„Osiągnęliśmy porozumienie z prezydentem co do roli Polski, jaka będzie w pełni popierać szybkie wstąpienie Ukrainy do Unii Europejskiej” – powiedział Donald Tusk podczas konferencji prasowej po rozmowach z Wołodymyrem Zelenskym.

„Priorytetem było odnalezienie języka, w którym obie strony rozumieją, o co im tak naprawdę chodzi, co jest wspólnego, a gdzie pojawia się konflikt interesów i jak rozwiązać taki konflikt” – stwierdził szef polskiego rządu, odnosząc się do relacji dwustronnych pomiędzy Kijowem, a Warszawą.

Podczas rozmów uzgodniono, że Polska przekaże Ukrainie kolejny pakiet pomocy wojskowej. „Doceniamy tą niezmienną pomoc. Jest też nowa forma współdziałania co do zwiększenia zakupów uzbrojenia dla potrzeb Ukrainy” – powiedział Wołodymyr Zelensky dodając, że rozmowy, jakie przeprowadził z Donaldem Tuskiem były „bardzo produktywne”.

Premier Donald Tusk spotkał się także z premierem Ukrainy, Denisem Szmyhalem. Rozmowy pomiędzy politykami dotyczyły m.in. kwestii embarda na ukraińskie produkty rolne, sytuacji na granicy polsko-ukraińskiej oraz możliwości zwiększenia jej przepiustowości.

Polska włączyła się również do działań na bazie deklaracji grupy G7 o „gwarancjach bezpieczeństwa” dla Ukrainy. Oba kraje rozpoczną również prace nad umową dwustronną o pomocy wojskowej dla Ukrainy.

Na podstawie: pravda.com.ua, tvn24.pl

Sekretarz stanu USA podczas wizyty na Forum Ekonomicznym w Davos odniósł się do aktualnej sytuacji Ukrainy toczącej wojnę z Rosją.

Zdaniem szefa amerykańskiej dyplomacji, obecnie należy skoncentrować się na inwestycjach w sektorze prywatnym na Ukrainie, pomocy państwu ukraińskiemu w odparciu rosyjskiej agresji i reformach na drodze do integracji z UE. „Jeśli połączyć te trzy elementy razem, to można zobaczyć obraz Ukrainy, jaka nie tylko przetrwa, ale także będzie się rozwijać. To najlepsza odpowiedź dla Putina. I to także najlepsza odpowiedź dla nas, bo oznacza, że kraj wkrótce stanie na nogi” – powiedział Blinken podczas wywiadu dla telewizji CNBC podczas pobytu w Davos.

Anthony Blinken dodał, że administracja USA nadal pracuje nad tym, aby Kongres zgodził się na finansowanie dalszej pomocy dla Ukrainy, a wsparcie tej inicjatywy jest w obu izbach amerykańskiego parlamentu. Stwierdził również, że gdyby USA pozwoliły Rosji na sukces na Ukrainie i wstrzymały pomoc, wówczas Putin poszedłby dalej i zagroził innym krajom, także państwom NATO, wobec których USA mają twarde zobowiązania, wynikające z artykułu 5 Traktatu Waszyngtońskiego.

Również w ocenie przewodniczącego Komitetu Wojskowego NATO, admirała Roba Bayera, rezultat wojny na Ukrainie będzie miał krytyczne znaczenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego. „W tym roku ponad 2 miliary ludzi będą decydować swoimi głosami w demokratycznych wyborach, dlatego koncepcja demokracja powinna być broniona bardziej, niż kiedydolwiek. Ukraiński naród i Siły Zbrojne robią to w sposób, jakiego nie widzieliśmy wcześniej (…) dziś mamy 693 dzień tego, co miało być według Rosja, trzydniową operacją” – powiedział admirał Bayer podkreślając, że wojna ta nie była sprowokowana żadnym realnym zagrożeniem dla Rosji.

Na podstawie: ukrinform.ua,

Andrzej Duda i Wołodymyr Zelensky biorą udział w Forum Ekonomicznym w Davos.

„Uważam, że Ukraina powinna otrzymać zaproszenie do NATO, które rozpoczęłoby proces omawiania tej kwestii w poszczególnych parlamentach narodowych państw członkowskich Sojuszu. Ten proces mógłby postępować, to niezwykle ważne dla morale obrońców Ukrainy” – powiedział Andrzej Duda podkreślając, że pełne członkostwo Ukrainy w NATO powinno stać się faktem. Rozmowy obu prezydentów dotyczyły przede wszystkim kwestii związanych z bezpieczeństwem i toczących się działań zbrojnych na Ukrainie oraz wsparcia, jakie jest niezbędne stronie ukraińskiej.

Rozmowa dotyczyła także zbliżającej sie wizyty premiera RP w Kijowie. Kwestia ta była tematem spotkania Andrzeja Dudy i Donalda Tuska w poniedziałek, 15 stycznia 2024r. „Wierzę w to, że to będzie dobra polityka, którą będziemy mogli prowadzić razem, zarówno Premier, rząd, jak i Prezydent” – powiedział Andzej Duda.

Podczas obrad Forum Ekonomicznego w Davos odbędą się rozmowy dotyczące m.in. Ukrainy, a także relacji w regionie Trójmorza.

Na podstawie: prezydent.pl, defence24.pl,

Premier RP w pierwszym wywiadzie telewizyjnym po nominacji na stanowisko odniósł się także do relacji polsko-ukraińskich.

„W życiu nie pozwolę, żeby ktokolwiek w moim rządzie chciał budować swoją pozycję na jakimś takim antyukraińskim sentymencie. Bo w kwestii wojny i naszego zaangażowania, i całego świata Zachodu, na rzecz Ukrainy w konfrontacji z Rosją, tu nie może być żadnych wątpliwości” – powiedział Donald Tusk dodając, że każdy polski patriota musi uznawać te racje.

„Ukraina w wojnie z Rosją potrzebuje naszej i całego świata, wolnego świata, pomocy. To nie jest slogan. Bo tak naprawdę, póki Ukraina walczy z Rosją, my jesteśmy względnie bezpieczni” – stwierdził Tusk.

Polski premier podkreślił również, że w kwestiach polityki międzynarodowej i bezpieczeństwa jest realizowana współpraca z prezydentem RP, a związane z tym obszarem sprawy są tematem rozmów Andrzejem Dudą. Spotkanie prezydenta i premiera dotyczące tych kwestii ma odbyć się w poniedziałek, 15 stycznia 2024. W najbliższych dniach szef polskiego rządu ma także odwiedzić Kijów.

„Europa jako całość, bo my sami finansowo nie podołamy – na zakupy broni, na zwiększenie możliwości obronnych Europy” – dodał Tusk.

” Ja będę bardziej asertywny na pewno. Będę oczekiwał – i też będę o tym w Kijowie rozmawiał – od strony ukraińskiej, żeby pomogła nam wszystkie te patologiczne sytuacje na granicy wyleczyć. Żeby nasi nie musieli blokować, żeby nasi nie musieli strajkować” – stwierdził Donald Tusk odnosząc się do kwestii blokady granicy.

Na podstawie: tvn24.pl

Głównymi punktami wizyty było spotkanie z Wołodymyrem Zelenskym oraz podpisanie umowy o sojuszu wojskowym z Ukrainą

„Rosjanie przewyższają pod względem liczebności siły ukraińskie, ale udało się wam już odzyskać połowę okupowanego terytorium (…) te zwycięstwa pokazują, że Rosję można zwyciężać” – powiedział Rishi Sunak podczas wystąpienia w Radzie Najwyższej Ukrainy w piątej, 12 stycznia 2024 roku.

Premier Wielkiej Brytanii ogłosił również przekazanie Ukrainie kolejnego pakietu pomocy wojskowej. Podpisana została także umowa o sojuszu wojskowym, pierwsza z uzgodnionych w czasie szczytu NATO w Wilnie umowa o gwaranacjach wojskowych dla Ukrainy. Ma ona obowiązywać do momentu, gdy Ukraina stanie się członkiem NATO.

„Rosja straciła już blisko pół miliona żołnierzy, a Putin zetknął się z próbą przewrotu (…) teraz jest zmuszony do poszukiwania broni w Iranie i Korei Północnej, w nadziei, że Ukraina ustąpi lub jej sojusznicy odejdą. Ale Ukraina się nie podda, a Wielka Beytania nie przestanie pomagać” – dodał premier Wielkiej Brytanii przypominając, że Wielka Brytania jako pierwsza przekazała ukrainie pewnie typy uzbrojenia, w tym rakiety manewrujące.

Podpisane porozumienia zakładają także pomoc finansową dla Ukrainy w wysokości 2,5 mld funtów rocznie – począwszy od 2024 roku.

Na podstawie: ukrinform.ua, pravda.com.ua,