Portal polsko-ukraiński Portal Polsko-Ukraiński jest portalem internetowym o charakterze analityczno-informacyjnym
Related Articles
Donieck zawsze odróżniał się swoim charakterem. W warunkach eskalacji konfliktu zbrojnego, tożsamość regionalna przekształca się w jeden z kluczowych instrumentów wpływu na autochtonicznych mieszkańców. Ukraina nie może sobie pozwolić na przegranie tej walki o świadomość, ale powinna wykorzystywać pozytywne cechy tożsamości regionalnej w postaci „miękkiego regulatora” ważnego, pozamilitarnego narzędzia rozwiązania sytuacji na Wschodzie. Niezwykle istotne jest zrozumieć ludzi, z którymi trzeba będzie budować pokojowy dialog (część Donbasu (Obwodów donieckiego i ługańskiego) póki co jest ukraińska). Kim są „donieckie”? Jakie czynniki kształtują regionalny patriotyzm?
Kluczowy jest tutaj „charakter regionu”, który można określić jako „robotniczy”. Jego cechy bezpośrednie to konkretność, pragmatyczność (ukierunkowana na efekt), prostota (prostolinijność) i pewność siebie. To właśnie z robotniczego charakteru donieckiego regionu rodzi się potrzeba silnego gospodarza (ekonomisty, a nie lidera politycznego), właściwa również dla psychologii większości obywateli Rosji. Donieczanie lubią gdy się o nich dba, rzadko zastanawiają się nad tym, jaką cenę płaca za tę troskę. Stąd fenomen popularności silnych menadżerów i gospodarzy („silnej ręki”) takich jak Diegtiariow i Achmetow (osobę Janukowycza popierano według tej samej zasady, ale przede wszystkim jako protegowanego „gospodarza regionu” Renata Achmatowa). Jednocześnie Donbas jako region i Donieck jako jego „stolica” odczuwają dotkliwy brak charyzmatycznych, historycznych postaci, którzy mogliby być wykorzystani jako przywódcy-symbole (jak Bandera na Zachodniej Ukrainie). Zbyt młody region nie ma bogatej historii oprócz okresu II wojny światowej (w tym Front Mius był drugorzędny ) i radzieckiego okresu rządów, (dzięki, któremu otrzymał wystarczający status i wagę, ale który w ogólnoradzieckim kontekście był marginalny). Donbasowi potrzebne jest odnalezienie własnych historycznych symbolów, które by pokazały jego związek z Ukrainą jednocześnie nie wywołując sprzecznych emocji.
Czy nie jedynym tego rodzaju symbolem, kluczową regionalną marką (w tym na eksport) jest klub piłkarski „Szachtar” – powód do dumy całego Donbasu, który należy do „gospodarza regionu” Renata Achmatowa. Osiągnięcia sportowe w ogóle ( piłka nożna, lekkoatletyka, hokej, koszykówka) czy nie jest jedyną sferą, która posiada istotny, choć może nie nazbyt trwały, efekt pozytywnego wpływu na zaspokojenie regionalnych ambicji.
Z tym ostatnim wiąże się znany kompleks niższości, gdy potencjał i ambicje połączone z silną gospodarką zorientowaną na przemysł, napotykają braki kulturowo-historyczne i utratę (w osobie Janukowycza i „Partii Regionów”) politycznego wpływu. Donieck posiada „skłonności do bycia stolicą” i jest do tego przygotowany mentalnie jednak nie posiada takiej historycznej tradycji ( jak Charków czy Kijów). Taka sytuacja wywołuje masowe stereotypowe myślenie (wykorzystane w popularyzacji DRL), która podnosi bojowego ducha regionu i ma na celu odłączenie Donbasu od reszty Ukrainy. Tutaj można przytoczyć przykłady popularnych, sztampowych sloganów jak „ Donbas karmi Ukrainę”, „Donbas nie rzuca słów na wiatr”, „Donbas decyduje o wszystkim”, itd.
Ważne są także znane pseudoczynniki wpływu na psychologię miejscowej ludności, które nie wynikają z jej charakteru, a zostały przyniesione z zewnątrz, dzięki popularnej retoryce. Na pierwszym miejscu znajduje się tutaj kwestia językowa, która tak naprawdę nigdy nie była problemem. Język rosyjski zawsze zajmował i nadal zajmuje główne miejsce w życiu regionu. Jednocześnie zawsze istniała zauważalna, względna, tolerancja dla języków, którymi rozmawiały inne lokalne społeczności – ukraiński, grecki, romski, rumuński, hebrajski. Etniczne zróżnicowanie regionu «jaskrawa wielokulturowości” co lubili akcentować poszczególni politycy, stawiając za przykład reszcie Ukrainy, wielonarodowościowy Donbas, gdzie wszyscy potrafią się ze sobą porozumieć i wszyscy żyją w pokoju, również jest pseudoczynnikiem wpływu przyciągniętym przez polityczny dyskurs i wznawianym przez propagandę. „Robotniczy” charakter Donbasu prowokuje do egoistycznego podejścia, zasady nieprzestrzegania tolerancji, barku równowagi w stosunku do zarówno etnicznych mniejszości (Rosjan do Romów, na przykład) jak i w stosunku do poszczególnych społeczno-zawodowych grup (górników do inteligencji).
Niewątpliwe, istotny wpływ na formowanie takiej „tradycji” społecznej nietolerancji miał radziecki okres historii państwa. Ważną konsekwencją tego okresu jest poczucie nostalgii za radziecką przeszłością, odpowiednimi socjalnymi standardami tego okresu, które dawały wiarę w przyszłość. Mity o radzieckiej przeszłości nie maja nic wspólnego z podstawami tożsamości regionalnej (o ile są tymczasowy etapem przejściowym w formowaniu regionalnego charakteru), choć przeważnie, generują się od wewnątrz, aby karmić idee odłączenia Donbasu, jego związku z Rosja.
W ten sposób istnieje wiele możliwości wykorzystania wewnętrznego potencjału tożsamości regionalnej, specyfiki charakteru lokalnych mieszkańców Obwodów donieckiego i ługańskiego w procesie pokojowego regulowania konfliktu na Wschodzie Ukrainy jako alternatywa dla narzędzi militarnych. Ważne, aby opracować właściwe mechanizmy psychologicznego wpływu, tworzenie informacyjnej polityki państwa z uwzględnieniem tych różnic regionalnych. Kompetentne podejście do tej kwestii przyczyni się do jak najszybszej, pokojowej stabilizacji, potencjalnie wzmocni mentalną integralność unikalnego Donbasu na Ukrainie.
Krawczenko W. W., Zamykula M.O.
